Het overlijden van een dierbare komt altijd te vroeg. En dan wordt je gevraagd om te spreken. Dit is wat je moet weten.
Het lege scherm
Daar zit je dan. Een blanco Word-document voor je. De uitvaart is morgen of overmorgen. Je weet wat je wilt zeggen — je voelt het — maar de woorden komen niet. Dit is een van de meest voorkomende ervaringen bij mensen die een uitvaartspeech moeten schrijven.
Het goede nieuws: een goede uitvaartspeech schrijven is geen kwestie van schrijftalent. Het is een kwestie van structuur. En die structuur kun je leren — ook in één dag.
Begin niet met schrijven
De grootste fout die mensen maken is direct beginnen met typen. Rob Does, auteur van ‘Een betere uitvaartspeech’, adviseert iets anders: begin met verzamelen.
Pak foto’s erbij. Lees oude brieven. Bel iemand die de overledene kende. Ga door de boekenkast. Kijk online. Al deze bronnen leveren details op die je speech leven inblazen — de kleine, echte dingen die mensen herkennen en nooit vergeten.
“Gebruik het schrijven van de speech als een manier om dichtbij de overledene te komen. Ga je niet haasten.”
Kies een structuur die werkt
Een goede uitvaartspeech hoeft geen literair meesterwerk te zijn. Wat hij wel moet hebben is diepte. Die diepte bereik je door breed te beginnen en langzaam te dalen naar het persoonlijke.
Een beproefde opbouw:
- Stel jezelf voor en leg je relatie met de overledene uit
- Beschrijf wie hij of zij was — karakter, gewoonten, wat mensen zullen herkennen
- Vertel één of twee echte, persoonlijke herinneringen
- Benoem wat je het meest zult missen
- Sluit af met een citaat, gedicht of persoonlijke boodschap
Een speech bij een uitvaart duurt doorgaans vijf minuten. Dat is ongeveer 500 tot 600 woorden — minder dan je denkt.
Schrijf in je eigen woorden
Vermijd plechtige taal die je normaal nooit gebruikt. Schrijf zoals je praat. Alsof je het verhaal aan een goede vriend vertelt — want eigenlijk is dat ook zo.
Humor mag. Een lach op een uitvaart is niet ongepast — het is menselijk. Zolang het bij de overledene past en het gaat om een echte anekdote, werkt het bijna altijd.
Je zenuwen de baas
Vrijwel iedereen is nerveus voor een uitvaartspeech. Dat is normaal. Weet dat het publiek volledig aan jouw kant staat. Niemand verwacht perfectie. Ze zijn blij dat jij er bent en dat je spreekt.
Schrijf de volledige tekst uit en druk deze af in een leesbaar lettertype. Geen steekwoorden — ook niet als je normaal een goede spreker bent. Door de emoties loop je het risico de draad kwijt te raken.
“Wanneer je een verhaal uit de grond van je hart schrijft, is de tekst in principe altijd goed.”